Als je gaat oriënteren, denk verder dan alleen aan het beperken van warmteverlies in de winter. Comfortabel wonen gaat namelijk óók over hoe je in de zomer je huis koel houdt én hoe je zorgt voor gezonde lucht binnenshuis.
Voor een kleine meerprijs kun je kiezen voor betere, gezondere isolatiematerialen die niet alleen in de winter goed isoleren, maar in de zomer ook warmte beter buiten houden.
Ook glas kan je optimaliseren voor jouw specifieke situatie: Aan de zuidkant is zonwerend HR++-glas vaak een slimme keuze: een relatief kleine extra investering waarmee je ’s nachts prettiger slaapt. Aan de noordzijde wil je juist het standaard HR++-glas, omdat dit meer daglicht doorlaat.
Mijn advies is: Isoleer bewust en kies voor gezonde materialen. Die zijn er inmiddels volop.
Wist je dat het ogenschijnlijk onschuldige glaswol dat tot 1995 veel werd gebruikt, in Duitsland inmiddels wordt behandeld als asbest? Ook bij PIR en PUR zijn er vraagtekens te zetten (link). Daarom kies ik steeds bewust voor natuurlijke isolatiematerialen—o.a. omdat ik tijdens bouwprojecten met het stof ervan te maken heb.
Bio-based materialen halen misschien een wat lagere isolatiewaarde, maar je wordt er ten minste niet ziek van. Bovendien gaan ze veel langer mee, en aan het einde van de levensduur of bij sloop heb je geen chemische schuimbolletjes die in de natuur belanden.
Hieronder beschrijf ik de verschillende verduurzamingsmogelijkheden, toegespitst op onze woonsituatie. Vraag het me gerust als je uitgebreidere informatie wil over een onderwerp.
De eerste en gemakkelijkste stap: kierdichting, want kieren zorgen voor tocht. Zonder goede kierdichting heeft isoleren weinig zin, want de warmte waait zo uit je huis.
Daarom is het belangrijk om eerst kieren te dichten (bijv. door ze dicht te kitten of vol te stoppen met wol). Reinig ook je ventilatieroosters zodat ze weer goed kunnen sluiten.
Onze huizen hebben geen officiele kruipruimte onder de vloer, maar door verzakken van de grond is er wel een kleine luchtkamer ontstaan.
Om vochtproblemen in muren te voorkomen ventileert er lucht onder ons huis door, via de in 2018 aangebrachte gevelroosters - Ingeblazen bodemisolatie die op de zandbodem ligt is daarom niet geschikt voor onze situatie, want de koude ventilatielucht waait simpelweg over het isolatiemateriaal heen.
Je kan wel op-liggend isoleren, bovenop de betonvloer, onder de afwerkvloer -Bijvoorbeeld met een laag vilt onder het parket (link) of met drukvaste isolatieplaat (link).
Materiaal €35 /m2
Arbeid bij uitbesteden €50 /m2
subsidie mogelijk: ja
De gevel is op verschillende manieren te isoleren, aan de binnen óf aan de buitenzijde. Beiden hebben hun voor en nadelen.
Heb je last van geluid van de buren? Dit geluid kan je meteen mee dempen met isolatie: Onze buurman pakte zowel warmte als geluidisolatie in één keer aan door zowel de binnengevels als de tussenmuren te isoleren.
Met ongeveer 8 cm PIR isolatie bereik je al een goede Rc waarde, voldoende om subsidie te kunnen krijgen. Met biobased wordt de opbouw wat dikker.
Heb je minder ruimte? Met de eerste 5cm isolatie bereik je al 85% van de isolatiewaarde. Misschien past het dan ineens wel.
Ben je bang voor ruimteverlies? Ontwikkelingen gaan zodanig snel dat er in rap tempo goede, extreem dunne isolatiematerialen beschikbaar komen (link) - Zo is al een isolatiemethode op de markt die in 2,5cm dikte net zo goed isoleert als 8cm PIR (link).
Ben je bang dat je straks minder m2 kan meerekenen in de verkoopwaarde van je huis? Dat hoeft niet - De vierkante meters worden gemeten volgens NEN 2580 en die rekent tot aan de constructieve muur, dus tot aan de stenen muur.
Tip: maak zelf voorzetwandjes, evt. met een handige vriend of familielid. Laat de holle wand die ontstaat volblazen met de manier die ik beschrijf bij dakisolatie. Laat ze tegelijk uitvoeren door maar 1 aannemer - 2 Vliegen in 1 klap.
>> Schetsje nodig? Ik help je graag.
Materiaal: €30 /m2
Arbeid bij uitbesteden: €45 /m2
subsidie mogelijk: ja
De verschillende typen appartementen hebben verschillende typen dak- en plafondvlakken:
Benedenwoningen: alleen plafond.
Bovenwoningen: diverse plafond- en dakvlakken:
horizontaal plafond
schuine dakvlakken onder dakpannen (=damp-open naar buiten toe)
plat-dak vlakken met bitumen (= 100% waterdichte bovenzijde =damp-dicht naar buiten toe, dus moet damp-open naar binnen toe.)
Het schuin dak kan je voorzien van houtvezelisolatie, isovlas, schapenwol, of je kan werken met inblaasisolatie (hout, cellulose, stro).
De nokbalken in de zolderruimte kunnen voorzien worden van folie, waardoor er ook hier een holle ruimte ontstaat. Die kan volgeblazen worden, samen met de schuine delen die achter de gipsplaten van de slaapkamers zitten.
Het plaatsen van de klimaatfolie kan je evt. zelf doen, waarna de aannemer alleen het blaaswerk hoeft te doen. Het enige dat door je huis naar boven gaat is dan een slang -- Geen troep, geen stof. Heerlijk.
Het materiaal dat gebruikt wordt bij de inblaastechniek is gezond bio-based materiaal, en jawel: dat weert ook warmte in de zomer.
Voor de plat dak delen met bitumen aan buitenzijde: Ook daar kan je met dezelfde inblaasisolatie werken. Handig!
Plaats eerst klimaatfolie. Dat is een simpele klus: Je kan die over je huidige gipsplafond heen plakken, waarna je de naden en electradozen netjes luchtdicht tapet met bijbehorende tape.
Daarna overlaag je je plafond met een nieuwe laag gipsplaten. Deze methode scheelt je een hoop rommel want je hoeft geen gipsplaten te slopen -- Je plafond komt maar 1cm lager uit.
Een stucadoor is niet nodig want je kan de naden heel gemakkelijk zelf dichtsmeren.
Isoleren is niet moeilijk - Verkeerd isoleren geeft echter risico op vochtproblemen of eventuele aantasting van het hout van de dak constructie - Zo'n houten constructie moet altijd kunnen 'ademen' en kunnen drogen, ter voorkoming van schimmel en houtrot.
Dat doe je door het toepassen van klimaatfolie die je goed luchtdicht afsluit met houten latten of tape.
Dit is niet moeilijk, maar sla het niet over.
Win hier onafhankelijk advies in van experts over een goede bouwfysische opbouw voor jouw specifieke situatie.
Plaats de isolatie vervolgens zelf - Je kan morgen al starten.
Nog een tip: Ik koop mijn isolatiemateriaal altijd bij deze fijne club. Daar kan je gemakkelijk langs rijden voor als je onverhoopt net wat tekort komt.
Materiaal €55 /m2
Arbeid bij uitbesteden €35 /m2
Subsidie mogelijk: ja
Kozijnen zijn in zekere mate isolerend, maar het grootste vlak tussen binnen en buitenruimte is het glas zelf.
Heb je nog geen HR++ glas? Door dan het glas te vervangen is relatief gemakkelijk winst te behalen en dat kan je in verschillende kwaliteitsklassen doen.
Er bestaat ook glas dat zonnewarmte buiten houdt. Ik zou dat willen in de slaapkamer.
👉 Controleer je kozijnen op kieren en plaats tochtstrippen waar dat kan.
De meeste huizen worden verwarmd met een gasgestookte CV ketel. Enkele buren hebben een warmtepomp - wij ook.
Beide systemen vragen om verschillende warmte-afgiftesystemen: Een warmtepomp werkt met lage-temperatuur water, wat betekent dat je dan bij voorkeur overstapt op vloer- of wandverwarming. Als je niet je hele verwarmings-systeem wil vervangen dan moet je blijven bij de hogere temperatuur CV installatie.
Om onze woningen van het gas af te krijgen is stadswarmte waarschijnlijk de meest geschikte oplossing, want dan kan het hele warmte afgifte systeem nog steeds gebruikt worden.
(work in progress)
Lees later meer over:
de hoge effectiviteit van de zonwering aan de buitengevel
over waarom de blauwe kleur van de opbouwen zo gek nog niet is (en het donker groene variant bij het buur-blok wel (wordt véél warmer)
over hoe sommige isolatiematerialen wél de infra rood warmtestraling van de zon doorlaten, en andere niet. (PIR/PUR versus houtvezel)
Het vasthouden van warmte staat niet los van goed ventileren: een gezond binnenklimaat blijft essentieel. Voldoende ventilatie is belangrijk voor je gezondheid, en slim ventileren kan ook energie besparen.
Wij hebben een ventilatiesysteem met Warmte-Terug-Winning (WTW). Dit systeem vermindert aanzienlijk het warmteverlies door afzuiging, maar je moet er wel je inblaas en afzuigsysteem voor aanpassen, want er gaan dan luchtkanalen door je hele huis.
Een nieuw WTW-systeem is prijzig, maar een gereviseerd exemplaar, bijvoorbeeld via WTW Ventilatietechniek, is een stuk betaalbaarder (link). Ook deze nieuwe is een betaalbare variant.
De duurzaamheidscommissie heeft onderzocht of het mogelijk is om zonnepanelen te plaatsen op ons blok. Helaas blijkt de uitvoering en organisatie hiervan te complex:
Onze daken zijn vol met rookgasafvoeren en opbouwen, waardoor er weinig vrije ruimte overblijft. Ook het extra gewicht dat nodig is om de panelen te bevestigen, kan te zwaar zijn voor de dakopbouwen, de achtergevel en de fundering. Daarnaast is het technisch erg ingewikkeld om de opgewekte stroom eerlijk naar ieders meterkast te verdelen.
Er zijn echter eenvoudigere manieren om duurzame energie te gebruiken. Zo kun je bijvoorbeeld kiezen voor een energieleverancier zoals Amsterdam Energie. Zij leveren stroom die volledig lokaal is opgewekt, bijvoorbeeld via zonnepanelen op een bedrijfspand in de buurt. Op deze manier profiteer je toch van zonne-energie, en met het stoppen van de salderingsregeling is het zelf plaatsen van panelen op je eigen dak niet zo interessant meer.
Ik vroeg chatGPT of er PFAS in isolatiematerialen zit -- Conclusie: Dat weet je alleen zeker als je bewust kiest voor een variant die dat niet heeft.
Wat zijn wél veilige materialen - voor je persoonlijke gezondheid.
de berekening die hij maakt is voor 80m2. Ga bij ons uit van ongeveer de helft.
De mensen met een bovenwoning hebben geluk! Want op de dak-opbouwen zit 3 tot 4 cm PIR/PUR bovenop het dak.
Daardoor is het mogelijk om met inblaasisolatie te werken, ingeblazen in de vrije ruimte tussen plafond en dak. Die ruimte is in mijn ogen de meest logische plek om te isoleren, en beter dan het voorstel in het plan van Ymere.
Waarom? Bij isolatie bovenop het platte dak zit je alsnog met een warmte-lek: De voorkant van de gevel is namelijk niet nageisoleerd, en dus zou er nog steeds warmte naar buiten wegstromen. Ook is het logischer om alle dakvlakken aan dezelfde zijde te isoleren, dus aan de binnenzijde.
Hieronder zie je de bouwfysica berekening - Je kan een Rc waarde van ruim 6 bereiken. Dat is bijna net zo goed als nieuwbouw en ook boven de richtlijn voor na-isolatie van gebouwen.